كوهپيمايي :

اين روزها بلبلان نغمه خوان با آواز دلنشين خود همه را براي ديدار از طبيعت بكر و زيباي كلات

   دعوت مي نمايند اعضاء مركز كلات هم با كوهپيمايي و حضور در طبيعت و اجراي بازي محلي

بسم الله الرحمن الرحيم

تاريخچه كلات

 شهرستان كلات نادري در شمال شرقي ايران قرار گرفته ،كه از شمال با كشور تركمنستان همجوار است . از جنوب به كوه هزار مسجد و شهرستان مشهد واز شرق به شهرستان سرخس و از غرب به شهرستان  درگز محدود مي شود. شهرستان كلات كوهستاني ترين نقطه خاوران است كه ارتفاعات و كوههاي قره داغ و هزار مسجد بطور كمر بندي از شمال و جنوب و شرق غرب اين شهرستان را دربر گرفته اند . بنابراين شرايط آب هواي حاكم بر كلات ناشي از اين ارتفاعات مي باشد و تمامي رودخانه هاي موجود در كلات كه سهم بسزايي در وضعيت اقتصادي مردم دارند از اين ارتفاعات سرچشمه مي گيرند. آب و هواي اين شهرستان نيمه معتدل كوهستاني است با زمستانهايي سرد و تابستانهايي گرم و از نظر ميزان رطوبت از شرق به غرب بر آ ن افزوده مي شود.كلات داراي گونه هاي درختي از جمله پهن برگ پسته ،جنگلهاي پراكنده ارس و ساير گونه هاي درختي از جمله داغداغان شير خشت و انجير كوهي ،زالزالك و درخت گز است و داراي گياهان دارويي از جمله بارهنگ ،ترنجبين،پونه،خارشتري،كلپوره و....است. كلات حيات وحش بي نظيري را نيز داراست كه در آن مي توان از حيواناتي چون بز كوهي،آهو،قوچ،كل ،گراز،خرگوش،كفتار،موش كور و...نام برد.در كلات با توجه به موقعيت كوهستاني و ميزان بارندگي كافي و پوشش گياهي و مراتع عالي ،مردم به شغل دامپروري و كشاورزي مشغولند و از صنايع دستي بي نظير نيز بر خوردارند.

ايلات و طوايف:

شكي نيست كه كلات با قدمت تاريخي خويش در بر گيرنده اقوام،ملل و طوايف گونا گوني بوده است كه هر يك از آنها علاوه بر داشتن آداب و رسوم خاص خويش در كنار يكديگر زندگي مي كنند.در مورد ايلها و طوايف مختلف ساكن در كلات در مجموع مي توان گفت 40درصد از اين جمعيت كرد 30 درصد ترك،25درصد فارس ،5درصد عرب و تركمن مي باشند.از طوايف ترك مي توان به طايفه هاي افشار ،ايده لو،بوباشي،بيات،تاتار،تركهاي آذربايجان،حاج قرباني و جلاير اشاره كرد.از فارسها نيز ميتوان از بربر ها،فارسهاي قره تيكان و قليچ آباد و چهچهه و سنگانه نام برد.كلات از آثار تاريخي بي نظيري برخوردار است از جمله در بند ارغونشاه،عمارت خورشيد مسجد كبود گنبد و بند نادري كه فقط شاهكار يك شخص يا يك گروه يا يك دوره نيست اما اكثر اين آثار مربوط به دوره افشاريه و قاجاريه مي باشد.  

تفرجگاهها و مناظر طبيعي

كلات همچون نگيني با جاذبه هاي مختلف طبيعي امروزه گردشگران فارغ البال را به خويش ميخواند از جمله اين مناظر زيبا ميتوان به مجموعه آبشارهاي قره سو،آبشار غار و چشمه حضرت سلطان در منطقه اورتكند و خانه زو،جنگلهاي ارس،بابا رمضان و لايين كهنه ،سد و آبشارهاي زاوين ،تفرجگاه و جنگل ارس ايده ليك ،دره هاي عميق قله زو ،امامز اده روستاي سيني كهنه و ...اشاره نمود .اين سرزمين با دارا بودن قدمت و تاريخي كهن آنگونه كه بايسته و شايسته است معرفي نشده و تنها نام آن را بايد در صفحات تاريخ و حوادث و رويدادهه جستجو كرد. حال آنكه كلات سرزمين بكر ،اقوام و طوايف گوناگون با آداب و رسوم و فرهنگهاي زيبا و ماندگار است كه بايد به علاقمندان فرهنگ و تاريخ معرفي گردد.

(1)

مقدمه:

           هر كودك و نوجوان همان قدر كه به تعليم و تربيت احتياج دارد ،نيازمند تفريح و بازيست و كمك به تربيت و پرورش تواناييهاي جسمي و آموختن مهارتهاي لازم به كودك و نوجوان ،بايد به شكلي انجام شود كه هر كدام از آنها در سايه جاذبه بازيها،به سلامتي روح و روان دست يابند و هم براي قبول مسئو ليتها ي زندگي،آمادگي بيشتري بيابند .آموختن هنر همزيستي به كودكان همراه با بازي و تفريح ،باعث مي شود كودكان بياموزند كه با افرادبزرگترها يا ضعيفتر و قويتر از خود چه رفتاري داشته باشند . احترام به قوانين و درك و فهم آن سبب بالا رفتن آگاهي در آينده مي شود و كودكان و نوجوانان با بازي مي توانند اوقات فراغت خود را با شادي پر كنند.

بازيها برحسب تواناييها به سه بخش تقسيم مي شوند :

 1-بازيهاي پر تحرك كه نياز به جاي وسيع داردو بيشتر براي حياط مدرسه ،ميدان بازي و چمنزارهاست و در اين بازيها پاي دويدن،يكديگر را دنبال كردن و مسابقه دادن در ميان است و بچه ها آزادانه كليه قوا ي جسمي و ذهني خود را به كار مي گيرند.

2-بازيهاي آرام و كم تحرك كه مناسب كودكستانهاست.3-بازيهاي خانوادگي كه مناسب آپارتمانها و اتومبيلهاست

در بازيها بايد به دو نكته توجه كنيد:

1-انتخاب اوستا و يارگيري ،كه در همه بازيها به خاطر رعايت قوانين بازي به يك يا دو اوستا نيازمنديمكه اوستا از طرف بچه ها به حكم قرعه يا خواندن شعرهاي خاص انتخاب مي شود.

2-بازنده ها و برنده ها : در پايان بازي برنده ها انتخاب مي شوند و جايزه مي گيرند  كه جايزه در حد توانايي بچه هاست كه مي تواند يك ليوان آب يا بستني باشد.

بازنده ها نيز جريمه ميشوند و نوع جريمه هم بايد طوري انتخاب شود كه هم سبب تنبيه و هم هوشياري شود مثل پرسيدنچيستان يا معما يا تقليد صداي حيوانات و يا كلاغ پر .در اين مجموعه به ذكر چند بازي متداول در كلات مي پردازيم.

(2)

              نام بازي:

                                    توپ وتخته

             نوع بازي:گروهي و پر تحرك

             تعداد بازيكنان:نا محدود

            سن بازيكنان:11سال به بالا

           محل بازي:فضاي باز

           هدف بازي:تقويت هوش و قواي بدني و تقويت اعتماد به نفس

           وسائل بازي:توپ هفت جلد  -چوب 100الي 120سانتي متري

شرح بازي:در اين بازي با زيكنان به دو گروه تقسيم مي شوند در هر گروه يك نفر اوستا وجود دارد كه رهبربازي   را برعهده مي گيرد . يك نفر با شير يا خط  يا پرتاب سنگ علامت دار به هوا گروه شروع كنندهبازي را انتخاب مي كند. هر دو اوستا باهم عد دي را براي برنده نهايي در نظر مي گيرند. در اين بازي يك مبدا ويك مقصد وجود دارد كه بازي با پرتاب توپ به وووسيله تخته به  هوا توسط اوستاي گروه اول و حركت ياران اين گروه به سمت مقصد شروع مي شوددر اين فاصله گروه دوم بببايد   توپ را برداشته و گروه اول را قبل از رسيدن به مقصد با توپ بزنند اگر همه افراد گروه اول به مقصد رسيدندبازي به ههمين روش ادامه مي يابد و يك امتياز يا به اصطلاح   يك توپ مي گيرند ولي اگر هريك از افراد گروهاول توسط گروه دوم با ت توپ زده شود بازي عوض ميشود يعني گروه اول با گروه دوم جايشان عوض مي شود. يااگر زماني كه توپ به هوا پرتاب ششده قبل از رسيدن به زمين توسط افراد گروه حريف گرفته شود باز هم جاي گروهها عوض مي شود در اين بازي هر گروه به به امتيازي كه در ابتداي بازي ملاك برنده شدن قرار داده اندبرسد برنده نهايي است.

(3)

                                      نام بازي:

                                   زنجير                                                                  

نام بازي:گروهي و پرتحرك

تعداد بازيكنان:نا محدود

سن بازيكنان:9سال به بالا

محل بازي:فضاي باز

هدف بازي:تقويت سرعت عمل –تقويت مهارت و قدرت

وسائل بازي:ندارد

شرح بازي:در اين بازي بازيكنان به دو گروه تقسيم مي شوند و در هر گروه يك اوستا وجود دارد كه رهبري بازي را به عهده مي گيرد. گروه اول با انداختن سكه يا سنگ علامت دار انتخاب مي شود.گرو شروع كننده بازي دست همديگر را

مي گيرند به گونه اي كه تشكيل يك زنجير را مي دهند و گروه ديگر سعي بر باز كردنو از هم پاشيدن اين زنجير را دارند گروه زنجير از غفلت گروه ديگر استفاده كرده و فرار مي كنند و در جايي ديگر تشكيل زنجير دو يا سه نفره يا بيشتر مي دهند

در اين بازي اگر هر يك از افراد توسط يك نفر از گروه ديگر دستگير شود اين زنجير از هم پاشيده و گروه ديگر بازي را شروع ميكند اما اگر يك نفر ديگر خود را به فرد دستگير شده برساند و او را نجات بدهد و تشكيل زنجير بدهد بازي ادامه پيدا مي كند و زمان تشكيل زنجير فاصله بين آنها بايد حداقل دو متر باشد كه امكان فرار براي آنها وجود داشته باشد.

(4)

نام بازي:  استانقليچ

 

نوع بازي:گروهي و پرتحرك

تعداد بازيكنان:نامحدود

سن بازيكنان:7تل13سال

محل بازي:فضاي باز ،زمين  صاف و هموار

هدف بازي:تقويت مهارتهاي حركتي-افزايش سرعت عمل

وسائل بازي:ندارد

شرح بازي:افراد به دو گروه تقسيم مي شود و قبل از شروع بازي قرعه كشي مي كنند تا گروه اول مشخص شود و هر دو گروه با فاصله 4يا5متري از هم و دستانشان را در هم قلاب مي كنند و گروه

اول باخواندن اين جملات بازي را شروع مي كنند (استانقليچ،استانقليچ،بز دن سز كم گلسن يعني از (طرف)ما به (طرف)شما چه كسي بيايد)و گروه دوم نام يك نفر را اعلام مي كند و فرد اعلام شده با دستان مشت شده ،دويده و سعي ميكند دستان زنجير شده طرف مقابل را كه با مشورت دوستانش مشخص كرده از

هم باز كند اگر توانست اينكاررا انجام دهد گروهش برنده شده و يك نفر از گروه مقابل را با خودش مي برد و اگرنتوانست در همان گروه مي ايستد و گروه برنده دوباره بازي را شروع مي كند و همچنان بازي

ادامه پيدا مي كند تا زمانيكه افراد يك گروه بيشتر از گروه ديگر شود و افراد برنده انتخاب شوند.

(5)

نا

                                                نام بازي:

                                             قارانه گوردم

                                           ( سياهي ديدم)

نوع بازي:گروهي و پر تحرك

تعداد بازيكنان:نا محدود

سن بازيكنان:10سال به بالا

محل بازي فضاي باز ،زمين صاف و هموار

هدف بازي:تقويت مهارتهاي حركتي-افزايش سرعت عمل

وسائل بازي:ندارد

شرح بازي:در اين بازي يك نفر به قيد قرعه اوستا مي شود تا در يك جا ي مشخصي كه در اصطلاح ملطه مي گويند چشم بگذاردبچه هاي ديگر هم مي روند و قايم مي شوند اوستا پس از چند دقيقه چشمهايش را باز ميكند و دنبال بچه ها مي گردد اگر هر كدام از بچه هااز دور هم ببيند و بگويد قارانه گوردم آن بچه از بازي بيرون مي رود بچه ها هم بايد دور از چشم اوستا خود را به ملطه رسانده و به ملطه دست بزنند تا برنده شوند اگر اوستا هر كدام از بچه ها را در حين نزديك شدن به ملطه بگيرد آن شخص اوستا مي شودو بازي دو باره از اول شروع مي شودولي اگر اوستا موفق به گرفتن وي نشود وبتواند خود را به ملطه رسانده و دست به ملطه بزند تا پايان اين دور بازي در امان است لازم به ذكر است د ر اين بازي حدود مشخصي از اطراف ملطه تعيين مي شود كه اگر بچه ها بيرون آن محدوده قايم شوند با ديدن اوستا و گفتن قارانه گوردم از بازي بيرون مي روند ولي داخل محدوده بازي اوستا بايد دنبلا بچه ها بدود تا آنها را بگيرد  .

(6)

                                           نام بازي:

                                            آرپه بوغدي

                                            (جو گندم)

نوع بازي:گروهي و پر تحرك

تعداد بازيكنان:10 نفر

سن بازيكنان:11سال به بالا

محل بازي :فضاي باز،زمين صاف و هموار

هدف بازي :تقويت مهارتهاي حركتي-افزايش سرعت عمل

وسايل بازي:كمر بند

شرح بازي:در ابتدا يك نفر به عنوان اوستا انتخاب مي شود و كمر بند را در دست مي گيرد و افراد هم پشت سر هم مي ايستند ابتدا اوستا نام يك حيوان يا ميوه را در نظر مي گيرد و نفر اول از گروهبچه ها نزد اوستا مي آيد و اوستا سر ديگر كمر بند را كه در دست گرفته به او مي دهد و اوراراهنمايي ميكند كه نام يك حيوان يا ميوه را كه در نظر دارد فرد مورد نظر بايد حدس بزند و به هر يك از افراد كه نام مورد نظراو را حدس بزند كمر بند را مي دهد و به تركي مي گويد سور ايپي(با طناب به دنبالشان برو)و خود اوستا هم پشت سر هم واژه آرپه بوغدي را تكرار مي كند.تا زماني كه اوستا اين واژه ها را تكرار ميكند كسي كه كمر بند را در دست دارد مي تواند به هر كدام از بچه ها يك ضربه بزند و به دنبال آنها بدود و زماني كه اوستا واژه پالان پس (ايست)را گفت اگر فرد كمر بند به دست خودش را به اوستا رساند  برنده است ولي اگر در حين فرار افراد ديگر اورا گرفتند وي را روي زمين خوابانده و يك نفر چشمانش را مي بندد و بقيه نيز وسايلي مانند كفش كلاه و كمربند ش را نزد اوستا مي برند بع اوستا دستور مي دهذ تا چشمانش را باز كنند .بعد از باز شدن چشمانش از اوستا مي پرسد سواره بيايم يا پياده ،اگر اوستا بگويد سواره بايد يك پايش را بردارد و لي لي كنان نزد اوستا بيايد و اگر گفت پياده به صورت معمولي مي آيد و جلوي پاي اوستا زانو مي زند و اوستا از او مي پر سد كه كمربندت،كلاهتو...را چه كسي آورده اگر درست بگويد تشويق شده و اگر اشتباه بگويد اوستا با كمر بند يك ضربه به كف دستش مي زند و بازي دو باره شروع مي شود.

(7)

زندگينامه ابن سينا

شرف الملك حجت الحق شيخ ابوعلي، حسين عبدالله بن حسن بن علي بن سينا معروف به ابن سينا يا بوعلي سينا، بزرگترين دانشمند ايران و سرآمد حكماء و اطباء در ادوار اسلامي و مشهور در سراسر دنياست كه سهمي عظيم در ترقي و تكامل علم در جهان داشته است. اروپاييان وي را Avicenna  مي نامند. پدرش از مردم بلخ و اسماعيلي بود. او كه از عمال دولت ساماني بود در عهد سلطنت نوح بن منصور به بخارا منتقل شد و امور مالي قرية خرميثن را برعهده گرفت.

 در نزديكي قرية خرميثن دهي بود بنام افشنه كه عبدلله در آن زني گرفت بنام ستاره كه از وي حسين دراول شهريور 359 هجري شمسي برابر با سوم صفر سال 370 هجري قمري و و فرزند ديگري بنام محمود متولد شدند. پس از ولادت محمود ، هنگاميكه حسين 5 ساله بود عبدالله دوباره به بخارا برگشت و پسرانش در آنجا پرورش يافتند. حسين در آنجا قرآن و ادب را فراگرفت و هوش و استعداد او موجب تحير همگان بود. عبدالله او را براي فراگيري حساب و هندسه و حبر و مقابله نزد سبزي فروش  و محمود مساح و براي; فقه نزد اسماعيل زاهد فرستاد. در اين هنگام ناتلي حكيم و فيلسوف شاگرد ابوالفرج بن الطيب به بخارا آمد و با اصرار پدر ، حسين را پذيرفت. حسين فلسفه را نزد او شروع كرد و در تحقيق حد جنس مسائل جديدي آورد كه باعث شگفتي ناتلي شد و او عبدالله را از گماردن حسين به شغلي غير از علم آموزي برحذر داشت. حسين پس از آنكه در علم منطق مطالبي از استاد آموخت شخصاً به تحقيق و تشريح آن پرداخت تا در آن علم سرآمد شد. در همين حال به تحصيل و تجربة علم طب و درمان بيماران و كشف درمانهاي; جديد مشغول بود و در عين حال از آموختن فقه و مناظره در آن كوتاهي; نمي; كرد. بدين ترتيب در هفده سالگي در تمام علوم زمان خود استاد شد و شهرت او در بخارا فراگير گرديد به ويژه در علم طب كه اطباء بزرگ بخارا از درمانهاي قاطع اين پزشك جوان شگفت زده بودند و در محضر او براي تلمذ حاضر مي شدند.

 در اين زمان نوح بن منصور ساماني بيمار گرديد و پزشكان درباري از درمان او عاجز گشتند. به سراغ  ابن سينا فرستادند و او با معالجة ماليخولياي امير به روشي شايسته نزد وي مقام و منزلتي ارجمند يافت و ابن سينا در ازاي اين خدمت اجازه استفاده از كتابخانه دربار سامانيان را خواست كه امير آنرا پذيرفت. بوعلي درباره عظمت اين كتابخانه شرحي نگاشته است.

 بوعلي در 22 سالگي پدر را از دست داد و چون كار سامانيان با حملة محمود غزنوي رو به افول گذاشت آنجا را ترك كرد و به گرگانج نزد خوارزم شاه شتافت و در آنجا با دانشمنداني همچون ابوريحان بيروني ، ابوسهل مسيحي و ابونصر عراقي معاشرت كرد و پس از آن به خراسان رفت و بعد در گرگان ابوعبيد جوزجاني به شاگردي و ملازمت او درآمد . مدتي در ري و قزوين به طبابت و تدريس گذراند و سپس در همدان پس از معالجة شمس الدوله، وزارت او را برعهده گرفت. پس از مرگ او مدتي زنداني بود و پس از گريختن و مدتي زندگي پنهاني به اصفهان نزد علاءالوله رفت. شيخ در اصفهان كتاب "شفا" و بسياري ديگر از رسالات را تمام كرد و در سفر علاءالدوله به شاپورخواست "كتاب النجات" را نگاشت. "كتاب الانصاف" و دانشنامة علائي از دستاوردهاي همين دوران است. در يكي از كشمكشهايي كه بين علاءالدوله و ابوسهل حمدوني پيش آمد اثاثه و كتب شيخ به غارت رفت.

  در مجموع شيخ الرئيس راحتي; خيال نداشت و در اثر سفرهاي; متعدد بسيار فرسوده گشت و نهايتاً در حين سفري به همدان در سال 428 هجري شمسي در اثر قولنج درگذشت. از 450 تأليف ابن سينا 260 كتاب و رساله در علوم مختلف بجا مانده است كه حدود 40 عنوان از آنها در علم پزشكي; هستند. كتاب "قانون" او در طب چنان جامع و كامل بود كه حتي تا سال 1909 ميلادي در دانشگاههاي اروپايي تدريس مي شد. وي با شيوه اي تشريحي و تحليلي به بررسي اعضاء بدن انسان و بيماريها پرداخته است و با اينكه بسياري از دانسته هاي پزشكي امروز گسترده تر و متفاوت از دوران ابن سيناست ، اما روشمندي او در اين زمينه هنوز الگوي بسياري از كتب مرجع پزشكي مي باشد. اين كتاب در پنج جلد به زبان عربي كه زبان علمي آن دوران بوده، نگاشته شده است.

جلد اول "كليات" به اصول كلي علم طب اختصاص يافته است. جلد دوم دربارة داروها و مواد مؤثرة طبي به ترتيب حروف الفبا ست كه 760 دارو را دربرميگيرد. جلد سوم درباره بيماريها به ترتيب محل ابتلاء از سر تا پا است كه در بيست و دو فصل تنظيم شده است. جلد چهارم درمورد ناخوشيهايي مانند تب است كه به عضو خاصي محدود نمي شوند. جلد پنجم طرز تهيه داروهاي مركب را ارائه مي كند. قانون سه بار به طور كامل و چندين بار بصورت گزيده به زبان لاتين ترجمه شده است و از اوايل قرن دوازدهم ميلادي تقريباً در تمام دانشگاههاي اروپا كتاب درسي بوده است. در جايجاي كتاب تصاويري از اعضاء و استخوانهاي بدن نيز كشيده شده است. در حال حاضر تنها پنج نسخه كامل عربي از قانون در جهان ثبت شده اند  كه همگي در كتابخانه هاي اروپا و امريكا نگهداري مي شوند.

بزرگي بوعلي در علوم به حدي است كه ويليام هاروي (كاشف سيستم گردش خون در قرن 17 ميلادي) مي گويد اگر مي خواهيد به سرچشمه هاي دانش برسيد آثار ارسطو، سيسرو و ابن سينا را بخوانيد. ويليام اُسلر مي گويد "قانون طولانيتر از هر كتابي مرجع پزشكي در جهان بوده است"